Door: Jaap ToorenaarInleiding:
"Asterix en de grote oversteek" verscheen in 1975 voor het eerst in Frankrijk. Een verhaal met veel lastige å, å, ø en ø... Persoonlijk vind ik deze strip niet bepaald een van de beste. De humor is flauw en er worden pagina's simpel gevuld met de vaartocht, het jagen op wild, een scetch zonder woorden door Asterix en Obelix die al net zo flauw is als de dansjes in de tekenfilm "Asterix en de Twaalf Werken van Herakles". Sowieso moet ik de trouwe lezers waarschuwen dat nu zo zachtjes aan de slechte Asterix-verhalen aan bod komen, waar weinig uitleg bij valt te geven.
Samenvatting:
Nadat de striphelden in Hispania, Helvetia, Egypte, Britannia, Graecia, Corsica en Germania waren geweest is het ditmaal wel erg ver weg: ze ontdekken per ongeluk Amerika! Toevallig lopen ze ook nog Deense Vikingen tegen het lijf, die ook al Amerika aan het ontdekken zijn; toevallig heet één van deze Vikingen Christøffelsen, zodat Columbus er ook een beetje bij betrokken is. Heel die ontdekking wordt veroorzaakt omdat er geen verse vis meer te krijgen is in het dorp (alsof dat niet altijd het geval zou zijn...) en omdat Obelix het commando "gooi het net uit!" wel erg letterlijk uitvoert.
Enkele namen (Eerst de originele Franse, vervolgens de Nederlandse)
5,2 Zøødvinsen ("??-de-vingt-çinq") > Døgsen (dog = hond)
J. van Knegsel meldt ons het volgende: Naar mijn mening betekent dat 'Zoo de Vincennes'. Dierentuin van Vincennes dus. Vincennes is een plaats bij Parijs en vlakbij ligt het Bois de Vincennes, met onder andere een dierentuin.
5,5 Kerøsen (cerosine is "vliegtuigbenzine") > Christøffelsen (naar Christoph Columbus)
11,9 åvånsen ("avançons!" = "naar voren!") > K?nsen (volgens mij niet "kansen" maar "kan zijn")
38,2 Neuillisursen (Neuilly-sur-Seine is een stad zuidelijk van Parijs). > Ceylønpørtsen (Ceylon = Sri Lanka, port = haven)
38,2 Malsen (malsain = ongezond) > Dånsen
41,5 øbsen (naar de "Peer-Gynt-auteur" Ibsen) > Jånsen
46,1 Périférix (periferie = omgeving) > Visstix
De namen Gudrun, Hållgerd, Hertrud en Vigtis op 41,9 zijn onvertaald en bevatten geen woordspelingen denk ik.
Annotaties:
| 6.4 | Abraracourcix is kwaad omdat zijn schilddragers ziek zijn en roept "nu moet ik hun werk doen"; hij draagt dus zijn schild boven zijn hoofd, wat volkomen zinloos is zonder chef erop (het wordt wel handig op p.9, wanneer het begint te regenen!). |
| 6.5 | "De ossekarren uit Lutetia houden een stiptheidsactie om te protesteren tegen de hoge hooiprijzen": een verwijzing naar de oliecrisis en de hoge benzineprijzen uit 1974 (hooi is dus de benzine van de os!) |
| 8.2 | ira furor brevis est ("woede is een bevlieging van korte duur"): dit citaat stamt uit Horatius, epistulae I,2,62). Ik vond het vreemd dat hier geen voetnoot met vertaling bij stond. Het frans geeft de letterlijke vertaling in het volgende plaatje in de commentaartekst, het nederlands niet. |
| 9.7 | op de achtergrond zie je dat onze arme bard weer geen kans voor een afscheidsliedje krijgt. |
| 13.3 | donec eris felix, multos numerabis amicos ("zolang je gelukkig bent, zul je veel vrienden kunnen tellen"): citaat uit de "Tristia" van Ovidius. |
| 20.5 | let op hoe Idéfix letterlijk opschrikt wanneer Obelix begint te gillen. |
| 21.5 | Asterix kijkt om zich heen en denkt "het lijkt wel een andere wereld". Amerika werd na zijn ontdekking "De Nieuwe Wereld" genoemd; in 41,8 gebruikt een Viking deze uitdrukking zelf. |
| 32.6 | De indiaan ziet sterretjes in de vorm van de 50 stars van de Amerikaanse vlag. De stripes ontbreken nog. |
| 25.10 | Deze indiaan ziet iets anders. Volgens J. van Knegsel. zijn dit de steremblemen zoals men die aantreft op Amerikaanse militaire vliegtuigen. |
| 26.2 | Een leuk voorbeeld van een grap die onvertaalbaar is. Steeds houden Asterix en Obelix de indianen voor Romeinse huursoldaten ergens in Gallia. Hun laatste conclusie was dat het Thraciërs betrof in de Franse versie (in het nederlands Batavieren). In 26,2 wordt Obelix boos en raadt de indianen aan naar hun eigen land terug te keren en voegt eraan toe: "...sans laisser des Thraces derrière vous" ("zonder Thraciërs achter te laten"); een woordspeling op "sans laisser des traces" = zonder sporen na te laten. Het nederlands vertaalt: ZAK VOOR MIJN PART DE RIVIER AF! Dit wordt opgepakt in 28,5, waar Obelix een indianenmeisje (lang voor Pocahontas...) erg lief vindt en zegt "ce sont des Thraces qu'on aimerais suivre" ("zo'n Thraciër/spoor zou ik wel willen volgen"; het nederlands "met zulke Batavieren zou ik graag eens de rivier afgaan". |
| 35.7 | Voor wie het ontgaan is... Asterix imiteert het Vrijheidsbeeld. |
| 36.4 | "een kleine ståp vøør een mens, maar een grøte sprøng vøør de mensheid": de beroemde eerste woorden die een mens op de maan sprak (Neil Armstrong, 21 juli 1969). |
| 36.9 | Het frans gebruikt "baby-taal" tegen de inboorlingen: vous venir avec nous? Asterix doet het ook: vous prendre nous? De Nederlandse vertaling doet niets in die richting: " wilt u ons misschien meenemen?" |
| 39.3 | de Viking zegt in de franse versie: "ze hebben problemen met de voeding van hun honden" (Idéfix is nogal klein naast de Deense dog); het nederlands "ze hebben waarschijnlijk een groot onafhankelijkheidsgevoel" - wat kompleet nergens op slaat. |
| 43.3 | zoek Idéfix! |
| 43.4 | Ik heb een sterk vermoeden dat hier een citaat van een stukje wereldliteratuur staat. (graag tips!). |
| 45.1 | "er is iets røts in mijn koninkrijk" uit Shakespeares "Hamlet" (something rotten); natuurlijk moet "to be or not to be" er ook in; hij staat op 47,9 |
Terug naar album overzicht...
